Security awareness staat bij veel organisaties op de agenda. Vaak goedbedoeld en soms zelfs verplicht. Er wordt een training ingepland, medewerkers volgen een e-learning, maken een toets en daarna voelt het alsof het geregeld is. Toch blijkt in de praktijk dat dit gevoel van veiligheid vaak misleidend is.
Want ondanks die training gaat het alsnog mis. Iemand klikt op een phishingmail, deelt per ongeluk gevoelige informatie of gebruikt hetzelfde wachtwoord op meerdere plekken. Niet omdat mensen hun best niet doen, maar omdat security awareness niet werkt als een eenmalige actie.
In dit artikel leg ik uit waarom één training niet genoeg is en wat er nodig is om security awareness écht onderdeel te maken van je organisatie.
Security awareness voelt vaak als een vinkje
Het moment waarop alles “af” lijkt
Veel ondernemers herkennen dit. De training is afgerond, de rapportage ziet er netjes uit en iedereen heeft het onderwerp even serieus genomen. Het staat zelfs op de managementagenda. Toch blijft er vaak een vaag gevoel hangen dat het eigenlijk niet af is.
En dat klopt ook. Security awareness wordt vaak benaderd als een verplicht onderdeel in plaats van als gedragsverandering. Zodra de training voorbij is, verdwijnt het onderwerp langzaam naar de achtergrond. Totdat er iets gebeurt.
Waarom dat gevoel bedriegt
Een training geeft kennis, maar verandert geen gedrag. Zeker niet in een omgeving waar mensen onder druk werken, snel beslissingen moeten nemen en continu worden afgeleid. In zo’n context wint routine het vaak van alertheid.
Security awareness gaat niet over wat iemand weet, maar over wat iemand doet op een druk moment.
Gedrag werkt anders dan kennis
Mensen weten meestal wel wat niet mag
De meeste medewerkers weten prima dat ze geen verdachte links moeten aanklikken of bijlagen moeten openen van onbekende afzenders. Toch gebeurt het. Niet omdat ze dom zijn, maar omdat context bepalend is.
Vertrouwen in een afzender, tijdsdruk of gewoonte speelt vaak een grotere rol dan kennis. Zeker als een mail er professioneel uitziet of inspeelt op urgentie.
Bewustzijn moet op het juiste moment aanwezig zijn
Een training die losstaat van de dagelijkse praktijk mist zijn doel. Awareness moet aanwezig zijn op het moment dat iemand een keuze maakt. Dat bereik je niet met één sessie per jaar, maar door herhaling en herkenning.
Waarom één training bijna altijd tekortschiet
Vergeten is menselijk
Wat vandaag logisch voelt, is over een paar maanden grotendeels weg. Zeker als de kennis niet actief wordt gebruikt. Zonder herhaling vervaagt urgentie en sluipt gemak erin.
Security awareness werkt hetzelfde als conditie. Je bouwt het op door regelmatig te trainen, niet door één keer per jaar alles te geven.
Dreigingen veranderen continu
Cyberdreigingen ontwikkelen zich snel. Phishingmails worden slimmer, persoonlijker en geloofwaardiger. Wat vorig jaar duidelijk nep was, lijkt nu op een echte mail van je leverancier of collega.
Een eenmalige training kan die snelheid simpelweg niet bijhouden.
Theorie sluit vaak niet aan op de praktijk
Veel trainingen zijn algemeen en theoretisch. Ze beschrijven situaties die medewerkers niet herkennen uit hun eigen werk. Daardoor voelt het al snel als iets wat “voor anderen” geldt.
Als mensen zichzelf niet herkennen in de voorbeelden, blijft het effect beperkt.
Security awareness is een doorlopend proces
Geen project, maar een gewoonte
Security awareness werkt alleen als het onderdeel wordt van hoe je organisatie werkt. Niet als een los project met een begin en eind, maar als een gewoonte die je onderhoudt.
Dat betekent niet dat je continu bezig moet zijn met zware trainingen. Juist kleine, regelmatige momenten werken het beste.
Herhaling zonder overload
Korte reminders, praktijkvoorbeelden en af en toe een prikkel houden het onderwerp levend. Niet belerend, maar ondersteunend. Awareness moet niet voelen als extra werk, maar als iets wat logisch is.
Leren door te ervaren werkt beter dan uitleg
Simulaties maken het tastbaar
Mensen leren het meest van situaties die ze zelf meemaken. Daarom zijn phishing-simulaties zo effectief. Niet om mensen te betrappen, maar om ze te laten ervaren hoe makkelijk het mis kan gaan.
Een fout maken in een veilige omgeving zorgt voor bewustwording zonder echte schade.
Feedback zonder schuldgevoel
Cruciaal hierbij is de toon. Als fouten worden afgestraft, durven mensen niets meer te melden. Terwijl juist snelle meldingen het verschil maken tussen een klein incident en grote schade.
Een gezonde awareness-cultuur stimuleert melden en leren, niet veroordelen.
Technologie helpt, maar lost het probleem niet op
Tools vangen veel af, maar niet alles
Firewalls, e-mailfilters en endpoint security zijn onmisbaar. Ze blokkeren dagelijks enorme hoeveelheden dreiging. Toch komt er altijd iets doorheen.
Wie denkt dat techniek het probleem volledig oplost, onderschat de rol van de mens.
De mens als verdedigingslinie
Een medewerker die alert is en iets op tijd meldt, kan een aanval stoppen voordat die schade veroorzaakt. Dat maakt mensen niet de zwakste schakel, maar een essentieel onderdeel van je beveiliging.
Vaak wordt dit de “human firewall” genoemd. Maar net als elke firewall heeft ook deze onderhoud nodig.
Wat ondernemers vaak pas zien na een incident
Dan blijkt wat er ontbreekt
Na een incident blijkt vaak dat procedures onduidelijk waren. Medewerkers wisten niet wie ze moesten bellen of wat ze wel en niet mochten doen. Soms werd er te laat gemeld uit onzekerheid of schaamte.
Dit zijn geen technische problemen, maar organisatorische en culturele.
Awareness gaat ook over handelen
Goede security awareness zorgt niet alleen dat mensen risico’s herkennen, maar ook dat ze weten wat ze moeten doen als het misgaat. Dat geeft rust en voorkomt paniek.
Hoe een volwassen aanpak eruitziet
Aansluitend op je organisatie
Een effectieve awareness-aanpak past bij hoe jouw organisatie werkt. Geen standaardpakket, maar afgestemd op jullie processen, mensen en risico’s.
Het doel is niet perfecte veiligheid, maar voorspelbaarheid en beheersing.
Klein, consequent en menselijk
Geen grote woorden of angstscenario’s, maar duidelijke communicatie, herhaling en ruimte om te leren. Zo groeit awareness mee met je organisatie in plaats van ernaast te hangen.
Tot slot: veiligheid zit in herhaling en rust
Security awareness draait niet om angst of controle, maar om vertrouwen. Vertrouwen dat mensen weten wat ze doen en durven te handelen als iets niet klopt.
Dat bereik je niet met één training. Dat bouw je op, stap voor stap. Door herhaling, herkenning en een cultuur waarin veiligheid normaal is.
Niet spannend.
Niet ingewikkeld.
Maar wel structureel geregeld.
Kun je hier wel wat hulp bij gebruiken? En wil je weten wat wij voor jullie kunnen betekenen?
Neem contact op Plan een kennismakingsgesprek via Teams
Persoonlijk geef ik de voorkeur aan een korte kennismaking via Teams, dan hebben we er een gezicht bij en kunnen we als er een klik is een vervolgafspraak inplannen.
Hopelijk spreken we elkaar snel.
Groet,
Marcel Martens
Security awareness: waarom één training niet genoeg is